Bas van de Goor – Chronische Ziekten

Chronische ziekten: 50% te voorkomen door leefstijl(verandering, maar hoe?

Die titel daagt niet echt uit om door te lezen, toch? Terwijl bijna elf miljoen mensen in Nederland een chronische aandoening hebben. Iets meer dan de helft heeft er zelfs twee of meer. Ik kon die cijfers eerst moeilijk geloven. Ik heb zelf een chronische aandoening, type 1 diabetes. Maar ik dacht toch echt bij een minderheid te horen. Niet dus. Welke chronische aandoeningen zijn er dan nog meer? De meest voorkomende zijn nek- en rugklachten, artrose, hoge bloeddruk, type 2 diabetes, astma, COPD en hart- en vaatziekten. Snel gevolgd door psychische aandoeningen, reuma, kanker en migraine. Een rijtje waar je inderdaad hoofdpijn van zou krijgen. Het bijzondere is dat we wel steeds ouder worden. Maar dus ook steeds zieker. Hoe kan dat?

Daar is een aantal redenen voor aan te wijzen. Ten eerste worden we dus steeds ouder en dan neemt de kans op ziek worden toe. Daarnaast wordt de zorg steeds beter, dus leven mensen langer met een ziekte. Ook zijn er ook steeds betere methoden om chronische ziekten op te sporen. Onze omgeving daagt ons steeds minder uit om gezond te leven. We zitten veel, het aanbod in supermarkten bevat veel bewerkte voeding, we zitten liever achter een scherm dan dat we gaan bewegen en mensen ervaren meer stress. Wat opvalt is dat er een groot verschil bestaat in ervaren levenskwaliteit bij mensen met een hoger en lager opleidingsniveau. Mensen met een lager opleidingsniveau leven gemiddeld zes jaar korter en tijdens hun leven ervaren ze dertien (!) jaar minder jaren van goed ervaren gezondheid. (CBS, 2025)

Dat zijn schokkende cijfers, wat kunnen we daaraan doen? Wetenschappelijke studies laten zien dat een groot deel van de chronische aandoeningen — in de orde van grootte van circa 40–60% — samenhangt met leefstijlfactoren en daarmee potentieel te voorkomen is (WHO; RIVM). Het is heel gemakkelijk te zeggen dat iedereen verantwoordelijk is over de eigen gezondheid. Je kunt niemand ontslaan van de eigen verantwoordelijk gezond te leven, maar in een ongezonde omgeving is dat heel lastig. Je wordt dagelijks verleid ongezond te leven. Bij het woord ‘chronisch zieken’ denkt iedereen dat de zorg dit gaat oplossen. Dit lijkt een verkeerd beeld. 

Ik heb deze column achter een hoog-laag bureau staand getypt. Doordat mijn werkgever mij voorzien heeft van een hoog-laagbureau en ikzelf de keuze heb gemaakt te gaan staan, ben ik gezonder bezig en belast ik uiteindelijk de zorg minder. Daar komt geen zorgprofessional bij kijken. Het zijn maar hele kleine veranderingen in een leven die het verschil maken. Stel je voor welke kleine aanpassing een leraar, een beleidsmaker, een supermarkt, een architect, het ministerie van sociale zaken of je levenspartner kan doen. Je kunt vast zelf of iemand anders meer laten bewegen, gezonder laten eten, minder stress laten ervaren. Iedereen heeft een rol. Voor zichzelf of voor een ander. 

Want als we met z’n allen gezond oud willen worden én een positieve bijdrage willen aan de samenleving lukt je dat niet alleen, dit is een gedeelde opdracht. Uiteindelijk ben je toch bij het einde van deze column gekomen en daarmee bewijs je dat je toch motivatie hebt om meer over chronische ziekten te weten te komen. En dat is een goed begin om te gaan veranderen. Succes.

Bas van de Goor; oud olympisch kampioen volleybal met het Nederlands team in 1996, Atlanta. In 2003 kreeg Bas diabetes type 1 en ervaarde hij hoe belangrijk sporten voor zijn gezondheid en diabetes type 1 is. Hij richtte daarom een eigen foundation op. Bijna 20 jaar zet hij zich nu in om mensen in beweging te brengen, om te ervaren wat bewegen voor je betekent als je diabetes (type 1 of 2) hebt of een grote kans maakt om diabetes type 2 te krijgen. Bas beweegt graag zelf door te wandelen of op de fiets te stappen. Meer informatie over het werk van de foundation staat op www.bvdgf.org