Hooikoorts de baas dankzij leefstijl

Vaste prik aan het eind van de winter: de elzen en de hazelaars beginnen te bloeien, en voor mensen met hooikoorts betekent dat maar één ding: de zakdoeken kunnen tevoorschijn worden gehaald. Het hooikoortsseizoen is begonnen. Het kent grofweg drie fasen, die elkaar wel deels overlappen: boompollen in de late winter en het vroege voorjaar, graspollen in de zomer, en onkruidpollen in de herfst. Normaliter was het dan in september of oktober wel klaar met het gesnotter, maar helaas betekent de opmars van invasieve exoten zoals ambrosia dat het hooikoortsseizoen tegenwoordig pas in november eindigt. Voeg daaraan toe dat de bomen, door de zachte winters van de laatste jaren, steeds eerder bloeien, dan kunnen we eigenlijk wel stellen dat het hooikoortsseizoen zo'n 10 maanden duurt. En voor mensen die voor heel veel soorten pollen allergisch zijn is dat geen goed nieuws.

In Nederland heeft naar schatting ongeveer een kwart van de bevolking last van allergische rinitis¹, beter bekend als hooikoorts. En steeds meer mensen melden zich met klachten bij de huisarts, wat alles te maken heeft met de klimaatverandering. Pollen producerende bomen bloeien weken eerder dan voorheen, planten produceren daarnaast ook nog eens meer pollen, en daarnaast zorgen invasieve onkruidsoorten ervoor dat het hooikoortsseizoen inmiddels tot ver in het najaar duurt.

Oorzaken van hooikoorts

Hooikoorts ontstaat door een IgE-gemedieerde allergische reactie² op ingeademde pollen van bomen, grassen of kruiden, wat leidt tot neusklachten, oogklachten en soms astma-achtige symptomen. Daarbij komt een stof genaamd histamine in grote hoeveelheden in het lichaam vrij. Alhoewel histamine een lichaamseigen stof is kan ons lichaam niet goed omgaan met te grote hoeveelheden ervan. Als gevolg ontstaan de klachten die typerend zijn voor hooikoorts, zoals irritatie van de huid, neus, keel en longen, jeuk, huiduitslag, hoesten, slijm in je keel en slaapproblemen. Het ontwikkelen van hooikoorts wordt deels bepaald door erfelijke factoren: een kind van ouders met hooikoorts loopt een grotere kans om zelf ook hooikoorts te krijgen³.

Daarnaast speelt ook een rol hoe intens en langdurig de blootstelling aan rondstuivende pollen is. Waarbij ook het milieu een factor van belang is: kinderen die opgroeien in een omgeving met veel luchtvervuiling en rook hebben meer kans op hooikoorts⁴.

Hooikoorts: wat kun je er zelf tegen doen?

Voor de meeste hooikoortspatiënten is symptoombestrijding in de vorm neussprays, oogdruppels en tabletten de aangewezen manier om met de klachten om te gaan. Vaak zijn dat geneesmiddelen die zonder recept bij de drogist te koop zijn, zoals antihistaminica, tabletjes die de werking van histamine tegengaan. Via de huisarts kunnen ook andere, krachtigere antihistaminica voorgeschreven worden.¹ Medicatie kan niet alleen soelaas bieden bij een hooikoortsaanval, maar heeft ook een preventieve (profylactische) werking als het van tevoren wordt ingenomen. Dan voorkomt het een aanval. Let er wel op dat het medicatie is die niet slaperig of duizelig maakt als je autorijdt!

Daarnaast kunnen mensen immunotherapie ondergaan⁵, een behandeling van enkele jaren waarbij mensen stapsgewijs aan stuifmeel (of aan andere allergenen zoals huisstofmijt of huisdierenhaar) blootgesteld worden. Zo wordt het afweersysteem getraind om de allergenen te herkennen, en dan minder heftig te reageren. Op deze manier kunnen hooikoortsklachten mettertijd gehalveerd worden, of zelfs bijna helemaal verdwijnen. De behandeling bestaat uit tabletjes onder de tong of huidinjecties en wordt gestart via een allergoloog. Ook oude allergieën kunnen op deze manier worden behandeld via immuuntherapie op maat: de therapie bestaat dan uit meerdere allergenen die in lage dosering stapsgewijs wordt toegediend.

De derde 'methode' om hooikoorts te lijf te gaan is simpelweg: ouder worden. Bij de meeste patiënten houden de hooikoortsklachten na hun 55ste namelijk vanzelf op.

Leefstijl bij allergie: wat zijn de goede keuzes?

Op dagen waarin allergeenpieken worden voorspeld is het raadzaam om zo min mogelijk buiten te komen, ramen in huis en auto gesloten te houden, een zonnebril te dragen en eventueel neusspoelingen toepassen. Op tijd antihistaminica innemen is ook aan te raden, zoals neussprays, tabletten of oogdruppels.

Daarnaast zijn er ook leefstijlkeuzes die effect kunnen hebben. Niet roken (en vermijden van tabaksrook) is verstandig, daarnaast is het zaak om blootstelling aan huisstof en huisdierenhaar te beperken om een kruisreactie te voorkomen. En wie toch blootgesteld is aan veel stuifmeel, doet er goed aan om een douche te nemen en het stuifmeel weg te spoelen.

Andere leefstijltips zijn:

• Vermijd histaminerijke voedingsmiddelen (zie tabel). Bij voedingsmiddelen ontstaat histamine door rijping, fermentatie of bederf. Zuurkool bevat bijvoorbeeld een hoog histaminegehalte. Voor onbewerkte voeding geldt: hoe ouder een product is hoe meer histamine het bevat.
• Vermijd chocolade, noten en kaas.
• Drink geen wijn
• Ontwikkel een rotatiedieet: probeer iedere dag wat anders te eten. Hierdoor blijven je histaminespiegels laag.

Welke voeding bevat veel histamine?

Hieronder is schematisch weergegeven welke soorten voeding veel histamine bevat. Het is mogelijk dat deze soorten voeding jouw klachten veroorzaakt en/of verergert. 

Bron: Praktijkdewaterlely.nl⁸

Pas op met alcohol en pittig eten!

Regelmatig steken verhalen de kop op dat sommige alcoholhoudende dranken, zoals gin-tonics, hooikoortsremmend zouden werken, maar daar is geen enkel wetenschappelijk bewijs voor. Sterker nog: er zijn veel aanwijzingen dat alcohol je klachten juist verergert.

Pittig eten kan een tweesnijdend zwaard zijn als je last hebt van hooikoorts. Afhankelijk van je symptomen kan het een tijdelijke verlichting bieden of juist voor meer irritatie zorgen. Voor veel mensen werkt scherp eten als een natuurlijke slijmoplosser. De capsaïcine erin prikkelt de zenuwen in de neusholte, waardoor je neus gaat lopen. Dit helpt om vastzittend slijm af te voeren en je bijholtes tijdelijk vrij te maken.

Daarnaast is van specerijen als gember en kurkuma bekend dat ze ontstekingsremmend werken, wat allergische reacties kan verzachten⁶. Toch is het oppassen geblazen bij hooikoorts als het om pikant voedsel gaat. Sommige mensen hebben een niet-allergische reactie op pittig eten, waarbij de neus direct begint te lopen of men moet niezen. Daarnaast is er het risico op kruisreactiviteit tussen pollenallergieën en bepaalde specerijen. Mensen met een allergie voor bijvoetpollen kunnen bijvoorbeeld heftig reageren op koriander, komijn of venkel.

Websites en apps

Heb je hooikoorts hou dan ook het weerbericht en de pollenvoorspellingen in de gaten, bijvoorbeeld via een speciale website, zoals Hooikoortsradar.nl⁷. Er bestaan ook handige apps, zoals Hooikoortsweerbericht (door Dr. A. Vogel) en AllerGoGo (speels voor kinderen/volwassenen met Allergotchi-poppetje).

Referenties

1.       Klimek L, Mullol J, Ellis AK, et al. Current management of allergic rhinitis. J Allergy Clin Immunol Pract. 2024;12(6):1399-1412.

2.       Li J, et al. Clinical study on omalizumab for IgE-mediated allergic diseases. PubMed. 2024. PMID:38836729.

3.       Ahmadi MN, Rezende LFM, Ferrari G, et al. Do the associations of daily steps with mortality and incident cardiovascular disease differ by sedentary time levels? A device-based cohort studyBritish Journal of Sports Medicine 2024;58:261-268.

4.       McConnell R, Islam T, Shankardass A, Jerrett M, Lurmann F, Gilliland FD, et al. Air pollution and childhood respiratory allergies in the United States. Am J Respir Crit Care Med. 2009;179(9):790-6.

5.       Frølich LF, Poulsen LK, Halken S, et al. Effectiveness of pollen allergen immunotherapy. Allergy. 2024;79(7):1822-1833.

6.       De Luca P, Di Stadio A, et al. Nutraceutical combination in allergic rhinitis: RCT. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2026;283(1):281-289.

7.       Hooikoortsradar.nl. Pollenvoorspellingen. https://www.hooikoortsradar.nl.

8.       Praktijk De Waterlelie, orthomoleculair therapeut. www.praktijkdewaterlely.nl